Dlaczego pisuar stał się dziełem sztuki?
- Artykuł
- Ready made
Pisuar, a tak naprawdę „Fontanna”, bo taki tytuł nosi ten obiekt, jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych dzieł w historii. Jak doszło do tego, że dziś pokazywany jest w muzeach i dlaczego można zobaczyć go w paru miejscach jednocześnie?
Żart, który zmienił sztuki
Marcel Duchamp był jednym z współtwórców Société des Artistes Indépendants, towarzystwa, którego celem było organizowanie corocznych otwartych wystaw, w których udział mógł wziąć każdy. Organizatorzy zobowiązywali się do przyjęcia wszystkich zgłoszonych prac. Duchamp postanowił sprawdzić limit otwartości i wolności zgłaszając do kategorii rzeźba zakupiony wcześniej pisuar. Jedyną ingerencją w ten przedmiot był wykonany przez Duchampa podpis R. Mutt. „Fontanna” została odrzucona przez organizatorów, tym samym dając do zrozumienia, że w społeczeństwie istnieją granice sztuki.
Ready-mades
Po tym wydarzeniu Duchamp wystąpił z towarzystwa głęboko rozczarowany jego postawą. Wstawienie pisuaru do galerii było jednak symbolicznym gestem, które już na zawsze zmieniło nasze postrzeganie sztuki. Duchamp rozszerzył jej definicję jak nigdy dotąd. „Fontanna” jest przykładem ready-made (dzieła gotowego). Termin ten został wymyślony przez Duchampa i oznacza dzieło sztuki które zostało utworzone z przedmiotu codziennego użytku. Użycie go w kontekście innym niż ten, do którego został przeznaczony, nadaje mu inny sens. Duchamp pokazał dzięki temu, że to artysta decyduje o tym, co jest sztuką.
Lady Dada
Obecnie coraz śmielej podważa się jakoby to Duchamp był pomysłodawcą „Fontanny”. Jednym z argumentów miałby być list Duchampa do siostry z 1917 roku, w którym napisał, że rzeźbę „Fontanna” przesłała mu pocztą przyjaciółka z Filadelfii. Jedyną osobą odpowiadającą temu opisowi jest Elsa von Freytag-Loringhoven, która także była dadaistką. Nie wiemy na ten moment jak było naprawdę, ale niezależnie od pierwotnego pomysłodawcy dzieła z pewnością to Duchamp wprowadził je do galerii i to ten gest jest kluczowy i rewolucyjny.
